Bạn đã nhận được tin nhắn “link mới Xác minh”? Đây là mọi điều cần biết và cách xử lý an toàn
Chào bạn, hôm nay trời Sài Gòn mưa bất chợt, ngồi thực hiện việc mà nghe tiếng mưa rơi lộp độp. Tự nhiên mình nhớ đến chuyện hôm qua, một người bạn nhắn tin hỏi, giọng tương đối khắc khoải: “Ê, tao vừa nhận được cái tin nhắn lạ, ghi là ‘link mới Xác minh’ kèm một link. Có nên bấm vào không?”. Mình giật mình, vì đây là kiểu tin nhắn mình thấy khá nhiều kề bên đây, không những riêng bạn mình đâu. Nên mình quyết định viết ra đây một chút tâm sự và kinh nghiệm, hy vọng trợ giúp được ai đó đang bối rối trước những tin nhắn tương tự. Và đó cũng là lý do nhiều người lựa chọn.
“Địa chỉ trang mới Xác minh” – Nó thực sự là gì?
Một thực tế dễ nhận thấy, cụm từ này nghe có vẻ chính thống và quan trọng phải không? Nhưng đa phần, đây lại là cái bẫy phishing (lừa đảo giả mạo) tinh vi. Kẻ xấu gửi tin nhắn hàng loạt, giả danh ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội, lôi cuốn thậm chí là cơ quan nhà nước, với nội dung đại loại: “Tài khoản của bạn có vấn đề”, “Cần xác minh thông tin khẩn”, “Cập nhật link mới”… và kèm theo một đường đường dẫn lạ.
Mục đích của họ vô cùng nhẹ nhàng: khiến bạn hoảng hốt, tò mò, hoặc lo sợ mà nhấp vào liên kết đó. Khi bạn nhấp vào, có thể bạn sẽ được dẫn đến một trang chủ giả mạo y hệt trang chính thức của ngân hàng hay Facebook, quý mến cầu bạn đăng nhập. Thế là xong, tài khoản và mật khẩu của bạn đã rơi vào tay kẻ xấu. Hoặc tệ cao cao hơn, điện thoại hay máy tính của bạn có thể bị nhiễm mã độc.
Tiến hành sao để nhận diện tin nhắn lừa đảo?
Mình thường tự đặt ra vài câu hỏi mỗi khi nhận tin nhắn kiểu này:
- Người gửi là ai? Số điện thoại lạ hoắc, đầu số dài ngoằng, hoặc một email mà mình chưa từng đăng ký bao giờ.
- Giọng điệu thế nào? Có đang gây áp lực, đe dọa (“sẽ khóa tài khoản trong 24h”), hoặc hứa hẹn giải thưởng hấp dẫn không?
- Liên kết có an toàn? Hãy nhìn kỹ URL. Thường nó sẽ không giống một chút so với tên miền chính thức, ví dụ: “confirm-facebook. com” thay vì “facebook. com”.
- Có lỗi chính tả không? Nhiều tin nhắn lừa đảo có lỗi chính tả hoặc ngữ pháp kỳ lạ.
Vậy, khi nhận được “đường dẫn mới Xác minh”, tôi nên tổ chức gì?
Đừng vội! Hãy hít một tương đối thật sâu và làm theo những bước thuận lợi này, mình cũng toàn làm vậy thôi:
- Tuyệt đối không nhấp vào liên kết trong tin nhắn. Đây là nguyên tắc vàng.
- Không trả lời tin nhắn hoặc cuộc gọi từ số lạ đó.
- Tự mình truy cập phần mềm/website chính thức. Nếu lo lắng thông tin có thật, bạn hãy mở riêng app ngân hàng, Facebook, hay trang web mà tin nhắn nhắc cập bến (bằng cách gõ trực tiếp địa chỉ hoặc dùng dịch vụ trực tuyến di động đã cài). Vào phần thông báo hoặc cài đặt tài khoản để kiểm tra.
- Xóa và báo cáo tin nhắn spam/lừa đảo. Hầu hết điện thoại đều có khả năng báo cáo spam.
Mình nhớ có lần mẹ mình cũng suýt bấm vào một link như, may mà bà gọi điện hỏi mình trước. Thật sự là những đối tượng này nhắm vào cả những người ít kinh nghiệm sử dụng công nghệ nữa, đáng không thích lắm! Có thể nói, đây là điểm cộng đáng kể.
Một số tình huống “link xác minh” có thể là thật (tuy nhiên hiếm)
Lúc thì, các dịch vụ hợp pháp cũng gửi link xác minh, giống khi bạn đăng ký ngay tài khoản mới, lãng không nhớ mật khẩu, lôi cuốn bật xác thực 2 lớp. Tuy nhiên họ sẽ không bao giờ gửi đường dẫn bất ngờ qua SMS mà không có lý do rõ ràng. Và quan trọng là bạn phải chủ động làm hành động (giống mến cầu đặt lại mật khẩu) trước đó.
| Tin nhắn LỪA ĐẢO | Tin nhắn HỢP PHÁP |
| Gửi từ số điện thoại lạ, email không rõ nguồn gốc. | Gửi từ số điện thoại/email chính thức của dịch vụ (thường được lưu sẵn trong danh bạ của bạn). |
| Yêu cầu khẩn cấp, đe dọa hậu quả. | Thông báo rõ ràng, có thể nhắc bạn trở về hành động bạn vừa thực hiện (ví dụ: “Bạn vừa yêu cầu đặt lại mật khẩu”). |
| Liên kết dẫn đến trang chủ có tên miền dị biệt biệt lạ, không phải trang web chính thức. | Liên kết dẫn cập bến đúng tên miền chính thức của dịch vụ (ví dụ: facebook. com, vcbdigibank. vn). |
Thiết lập thói quen bảo mật “lười biếng” nhưng hiệu quả
Mình gọi là “lười biếng” vì mình không muốn lưu cầm quá nhiều thứ hóc búa. Bạn chỉ cần vài thói quen nhỏ thôi:
- Bật xác thực 2 lớp (2FA) cho các hồ sơ quan trọng. Cái này là lớp bảo vệ hết sức mạnh mẽ, dù kẻ có lấy được mật khẩu cũng hóc búa mà vào tài khoản.
- Dùng mật khẩu dị biệt nhau cho các trang cá nhân. Mình biết là khó khắc ghi, nhưng có thể dùng trình quản lý mật khẩu (na ná Bitwarden lôi cuốn cái có sẵn trên trình duyệt) để tương trợ việc này.
- Cập nhật app luôn luôn. Những bản cập nhật này thường chứa các bản vá bảo mật quan trọng.
- Nói kiến thức với người thân, hết sức là bố mẹ, ông bà. Họ chính là đối tượng dễ bị tổn mến nhất.
Trời đã tạnh mưa rồi, tiếng xe cộ lại ồn ã trở lại. Hy vọng những dòng tâm sự lan man này của mình có thể tương trợ bạn bình tĩnh hơn lần sau khi cảm thấy tin nhắn “địa chỉ trang mới Xác minh” hay bất kỳ điều gì tương tự. Cẩn thận một chút, chậm lại một nhịp trước khi nhấp chuột, là chúng ta đã tự bảo vệ mình và người thân khỏi rất nhiều rủi ro rồi. Cuộc sống số tiện lợi thật đấy, nhưng thỉnh thoảng nó cũng cần chút cảnh giác, tương tự ra đường ngắm trước nhìn sau vậy. Chúc bạn một ngày được bảo vệ nhé!
