Bạn đã nhận được tin nhắn “liên kết mới Xác minh”? Đây là mọi điều cần biết và cách xử lý minh bạch cậy
Chào bạn, hôm nay trời Sài Gòn mưa bất chợt, ngồi thực hiện việc mà nghe tiếng mưa rơi lộp độp. Tự nhiên mình lưu giữ đến chuyện hôm qua, một người bạn nhắn tin hỏi, giọng khá khắc khoải: “Ê, tao vừa nhận được cái tin nhắn lạ, ghi là ‘link mới Xác minh’ kèm một liên kết. Có nên bấm vào không?”. Mình giật mình, vì đây là kiểu tin nhắn mình thấy hơi nhiều gần đây, không chỉ riêng bạn mình đâu. Nên mình quyết định viết ra đây một chút tâm sự và bí quyết, hy vọng giúp được ai đó đang bối rối trước những tin nhắn giống.
“Link mới Xác minh” – Nó thực sự là gì?
Cụm từ này nghe có vẻ chính thống và quan trọng phải không? Nhưng đa phần, đây lại là cái bẫy phishing (lừa đảo giả mạo) tinh vi. Kẻ xấu gửi tin nhắn hàng loạt, giả danh ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội, thú vị thậm chí là cơ quan nhà nước, với nội dung đại loại: “Hồ sơ của bạn có vấn đề”, “Cần xác minh thông tin khẩn”, “Cập nhật liên kết mới”… và kèm theo một đường link lạ.
Nếu để ý kỹ, mục đích của họ đặc biệt đơn giản: khiến bạn hoảng hốt, tò mò, hoặc lo sợ mà nhấp vào liên kết đó. Khi bạn nhấp vào, có thể bạn sẽ được dẫn cập bến một trang chủ giả mạo y hệt trang chính thức của ngân hàng hấp dẫn Facebook, yêu thương cầu bạn đăng nhập. Thế là xong, tài khoản và mật khẩu của bạn đã rơi vào tay kẻ xấu. Hoặc tệ hơn, điện thoại hay máy tính của người dùng có thể bị nhiễm mã độc.
Làm sao để nhận diện tin nhắn lừa đảo?
Mình thường tự đặt ra vài câu hỏi mỗi khi nhận tin nhắn kiểu này:
- Người gửi là ai? Số điện thoại lạ hoắc, đầu số dài ngoằng, hoặc một email mà mình chưa từng tạo tài khoản bao giờ.
- Giọng điệu thế nào? Có đang gây áp lực, đe dọa (“sẽ khóa tài khoản trong 24h”), hoặc hứa hẹn phần thưởng hấp dẫn không?
- Liên kết có an toàn? Hãy nhìn kỹ URL. Thường nó sẽ dị biệt một chút so với tên miền chính thức, ví dụ: “confirm-facebook. com” thay vì “facebook. com”.
- Có lỗi chính tả không? Nhiều tin nhắn lừa đảo có lỗi chính tả hoặc ngữ pháp kỳ lạ.
Vậy, khi nhận được “link mới Xác minh”, tôi nên tổ chức gì?
Đừng vội! Hãy hít một hơi thật sâu và làm theo những bước đơn giản này, mình cũng toàn làm vậy thôi:
- Tuyệt đối không nhấp vào đường dẫn trong tin nhắn. Đây là nguyên tắc vàng.
- Không trả lời tin nhắn hoặc cuộc gọi từ số lạ đó.
- Tự mình truy cập phần mềm/cổng thông tin chính thức. Nếu khắc khoải thông tin có thật, bạn hãy mở riêng ứng dụng ngân hàng, Facebook, cuốn hút trang chủ mà tin nhắn nhắc có mặt (bằng cách gõ trực tiếp địa chỉ hoặc dùng app đã cài). Vào phần thông báo hoặc tải tài khoản để kiểm tra.
- Xóa và báo cáo tin nhắn spam/lừa đảo. Hầu hết điện thoại đều có tính năng báo cáo spam.
Mình nhớ có lần mẹ mình cũng suýt bấm vào một link tương tự, may mà bà gọi điện hỏi mình trước. Thật sự là những đối tượng này nhắm vào cả những người ít thủ thuật sử dụng công nghệ nữa, đáng chán ghét lắm!
Một số tình huống “đường dẫn xác minh” có thể là thật (nhưng hiếm)
Có khi, các dịch vụ hợp pháp cũng gửi link xác minh, như khi bạn bày ra ra tài khoản tài khoản mới nhất, lãng quên mật khẩu, lôi cuốn bật xác thực 2 lớp. Nhưng họ sẽ không bao giờ gửi liên kết bất ngờ qua SMS mà không có lý do rõ ràng. Và quan trọng là bạn phải chủ động thực hiện hành động (tựa yêu cầu đặt lại mật khẩu) trước đó.
| Tin nhắn LỪA ĐẢO | Tin nhắn HỢP PHÁP |
| Gửi từ số điện thoại lạ, email không rõ nguồn gốc. | Gửi từ số điện thoại/email chính thức của dịch vụ (thường được lưu sẵn trong danh bạ của bạn). |
| Yêu thương cầu khẩn cấp, đe dọa hậu quả. | Thông báo rõ ràng, có thể nhắc bạn trở quay về hành động bạn vừa triển khai (ví dụ: “Bạn vừa yêu cầu đặt lại mật khẩu”). |
| Liên kết dẫn cập bến trang web có tên miền dị biệt lạ, không phải website chính thức. | Đường dẫn dẫn tới đúng tên miền chính thức của dịch vụ (ví dụ: facebook. com, vcbdigibank. vn). |
Thiết lập thói quen mã hóa dữ liệu “lười biếng” tuy nhiên hiệu quả
Ngoài ra, mình gọi là “lười biếng” vì mình không muốn nhớ quá nhiều thứ gian nan. Chỉ cần vài thói quen nhỏ bé thôi:
- Bật xác thực 2 lớp (2FA) cho các tài khoản quan trọng. Cái này là lớp bảo vệ cực kỳ mạnh mẽ, dù kẻ có lấy được mật khẩu cũng hóc búa mà đăng nhập.
- Dùng mật khẩu không như nhau cho các tài khoản. Mình biết là phức tạp ghi nhớ, song có thể dùng trình quản lý mật khẩu (tựa Bitwarden hay cái có sẵn trên trình duyệt) để giúp đỡ việc này.
- Cập nhật phần mềm thường xuyên. Những bản cập nhật này thường chứa các bản vá bảo mật quan trọng.
- Trình bày kiến thức với người thân, vô cùng là bố mẹ, ông bà. Họ chính là đối tượng không khó bị tổn yêu thương nhất.
Trời đã tạnh mưa rồi, tiếng xe cộ lại ồn ã trở lại. Hy vọng những dòng tâm sự lan man này của mình có thể giúp bạn bình tĩnh hơn lần sau khi trải nghiệm tin nhắn “link vừa cập nhật Xác minh” hay bất kỳ điều gì tương tự. Cẩn thận một chút, từ từ lại một nhịp trước khi nhấp chuột, là chúng ta đã tự bảo vệ mình và người thân khỏi rất nhiều rủi ro rồi. Cuộc sống số tiện lợi thật đấy, tuy nhiên đôi khi nó cũng cần chút cảnh giác, cũng na ná ra đường chăm chú trước nhìn sau vậy. Chúc bạn một ngày an toàn nhé!
