Bạn đã nhận được tin nhắn “liên kết mới Xác minh”? Đây là mọi điều cần biết và cách xử lý an toàn
Chào bạn, hôm nay trời Sài Gòn mưa bất chợt, ngồi thực hiện việc mà nghe tiếng mưa rơi lộp độp. Tự nhiên mình khắc ghi tới chuyện hôm qua, một người bạn nhắn tin hỏi, giọng khá trăn trở: “Ê, tao vừa nhận được cái tin nhắn lạ, ghi là ‘đường dẫn phiên bản mới Xác minh’ kèm một đường dẫn. Có nên bấm vào không?”. Mình giật mình, vì đây là kiểu tin nhắn mình cảm nhận khá nhiều gần đây, không chỉ riêng bạn mình đâu. Nên mình quyết định viết ra đây một chút tâm sự và mẹo, hy vọng tương trợ được ai đó đang bối rối trước những tin nhắn tựa tựa.
“Link mới Xác minh” – Nó thực sự là gì?
Cụm từ này nghe có vẻ chính thống và quan trọng phải không? Thế nhưng đa phần, đây lại là cái bẫy phishing (lừa đảo giả mạo) tinh vi. Kẻ xấu gửi tin nhắn hàng loạt, giả danh ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội, hay thậm chí là cơ quan nhà nước, với nội dung đại loại: “Tài khoản của bạn có vấn đề”, “Cần xác minh thông tin khẩn”, “Cập nhật liên kết mới”… và kèm theo một đường link lạ. Chính điều này tạo nên dấu ấn riêng.
Mục đích của họ rất thuận lợi: khiến bạn hoảng hốt, tò mò, hoặc lo sợ mà nhấp vào liên kết đó. Khi bạn nhấp vào, có thể bạn sẽ được dẫn cập bến một trang web giả mạo y hệt trang chính thức của ngân hàng hấp dẫn Facebook, yêu cầu bạn đăng nhập. Thế là xong, tài khoản và mật khẩu của bạn đã rơi vào tay kẻ xấu. Hoặc tệ hơn, điện thoại hay máy tính của người dùng có thể bị nhiễm mã độc.
Làm sao để nhận diện tin nhắn lừa đảo?
Mình thường tự đặt ra vài câu hỏi mỗi khi nhận tin nhắn kiểu này:
- Người gửi là ai? Số điện thoại lạ hoắc, đầu số dài ngoằng, hoặc một email mà mình chưa từng tạo tài khoản bao giờ.
- Giọng điệu thế nào? Có đang gây áp lực, đe dọa (“sẽ khóa tài khoản trong 24h”), hoặc hứa hẹn phần quà hấp dẫn không?
- Liên kết có an toàn? Hãy chăm chú kỹ URL. Thường nó sẽ không giống một chút so với tên miền chính thức, ví dụ: “confirm-facebook. com” thay vì “facebook. com”.
- Có lỗi chính tả không? Nhiều tin nhắn lừa đảo có lỗi chính tả hoặc ngữ pháp kỳ lạ.
Vậy, khi nhận được “liên kết mới Xác minh”, tôi nên làm gì?
Đừng vội! Hãy hít một tương đối thật sâu và làm theo những bước không hóc búa này, mình cũng toàn làm vậy thôi:
- Tuyệt đối không nhấp vào liên kết trong tin nhắn. Đây là nguyên tắc vàng.
- Không trả lời tin nhắn hoặc cuộc gọi từ số lạ đó.
- Tự mình truy cập ứng dụng/website chính thức. Nếu khắc khoải thông tin có thật, bạn hãy mở ra riêng ứng dụng ngân hàng, Facebook, cuốn hút website mà tin nhắn nhắc đến (bằng cách gõ trực tiếp địa chỉ hoặc dùng phần mềm đã cài). Vào phần thông báo hoặc tải xuống tài khoản để kiểm tra.
- Xóa và báo cáo tin nhắn spam/lừa đảo. Hầu hết điện thoại đều có chức năng báo cáo spam.
Mình nhớ có lần mẹ mình cũng suýt bấm vào một link cũng na ná, may mà bà gọi điện hỏi mình trước. Thật sự là những đối tượng này nhắm vào cả những người ít kinh nghiệm sử dụng công nghệ nữa, đáng chán chán ghét lắm!
Một số tình huống “liên kết xác minh” có thể là thật (song hiếm)
Xét tổng thể, đôi khi, các dịch vụ hợp pháp cũng gửi link xác minh, như khi bạn đăng ký tài khoản mới, lãng lãng quên mật khẩu, lôi cuốn bật xác thực 2 lớp. Song họ sẽ không bao giờ gửi đường dẫn bất ngờ qua SMS mà không có lý do rõ ràng. Và quan trọng là bạn phải chủ động thực hiện hành động (như yêu cầu đặt lại mật khẩu) trước đó.
| Tin nhắn LỪA ĐẢO | Tin nhắn HỢP PHÁP |
| Gửi từ số điện thoại lạ, email không rõ nguồn gốc. | Gửi từ số điện thoại/email chính thức của dịch vụ (thường được lưu sẵn trong danh bạ của bạn). |
| Quý mến cầu khẩn cấp, đe dọa hậu quả. | Thông báo rõ ràng, có thể nhắc bạn quay về hành động bạn vừa thực hiện (ví dụ: “Bạn vừa yêu cầu đặt lại mật khẩu”). |
| Link dẫn đến trang chủ có tên miền không như biệt lạ, không phải trang chủ chính thức. | Link dẫn đến đúng tên miền chính thức của dịch vụ (ví dụ: facebook. com, vcbdigibank. vn). |
Thiết lập thói quen bảo mật “lười biếng” nhưng hiệu quả
Mình gọi là “lười biếng” vì mình không muốn khắc ghi quá nhiều thứ khó. Chỉ cần vài thói quen khiêm tốn thôi:
- Bật xác thực 2 lớp (2FA) cho các tài khoản quan trọng. Cái này là lớp bảo vệ đặc biệt mạnh mẽ, dù kẻ có lấy được mật khẩu cũng thử thách mà vào tài khoản.
- Dùng mật khẩu không giống nhau cho các hồ sơ. Mình biết là gian nan ghi nhớ, nhưng có thể dùng trình quản lý mật khẩu (tương tự Bitwarden hay cái có sẵn trên trình duyệt) để giúp việc này.
- Cập nhật ứng dụng luôn luôn. Những bản cập nhật này thường chứa các bản vá bảo mật quan trọng.
- Chia sẻ kiến thức với người thân, đặc biệt là bố mẹ, ông bà. Họ chính là đối tượng đơn giản bị tổn yêu thương nhất.
Trời đã tạnh mưa rồi, tiếng xe cộ lại ồn ã trở lại. Hy vọng những dòng tâm sự lan man này của mình có thể giúp bạn bình tĩnh vượt trội lần sau khi trải nghiệm tin nhắn “link mới Xác minh” hấp dẫn bất kỳ điều gì tương tự như. Cẩn thận một chút, chậm lại một nhịp trước khi nhấp chuột, là chúng ta đã tự bảo vệ mình và người thân khỏi rất nhiều rủi ro rồi. Cuộc sống số tiện lợi thật đấy, nhưng đôi khi nó cũng cần chút cảnh giác, giống na ná ra đường nhìn trước nhìn sau vậy. Chúc bạn một ngày an toàn nhé!
