Bạn đã nhận được tin nhắn “địa chỉ trang mới Xác minh”? Đây là mọi điều cần biết và cách xử lý an toàn
Chào bạn, hôm nay trời Sài Gòn mưa bất chợt, ngồi làm việc mà nghe tiếng mưa rơi lộp độp. Tự nhiên mình nhớ có mặt chuyện hôm qua, một người bạn nhắn tin hỏi, giọng hơi lo lắng: “Ê, tao vừa nhận được cái tin nhắn lạ, ghi là ‘link mới Xác minh’ kèm một địa chỉ trang. Có nên bấm vào không?”. Mình giật mình, vì đây là kiểu tin nhắn mình nhận thấy khá nhiều kề bên đây, đâu chỉ riêng bạn mình đâu. Nên mình quyết định viết ra đây một chút tâm sự và kinh nghiệm, hy vọng giúp đỡ được ai đó đang bối rối trước những tin nhắn na ná.
“Link mới Xác minh” – Nó thực sự là gì?
Ngoài ra, cụm từ này nghe có vẻ chính thống và quan trọng phải không? Có điều đa phần, đây lại là cái bẫy phishing (lừa đảo giả mạo) tinh vi. Kẻ xấu gửi tin nhắn hàng loạt, giả danh ngân hàng, ví điện tử, mạng xã hội, hay thậm chí là cơ quan nhà nước, với nội dung đại loại: “Tài khoản của bạn có vấn đề”, “Cần xác minh thông tin khẩn”, “Cập nhật địa chỉ trang vừa cập nhật”… và kèm theo một đường link lạ.
Mục đích của họ cực kỳ đơn giản: khiến bạn hoảng hốt, tò mò, hoặc lo sợ mà nhấp vào liên kết đó. Khi bạn nhấp vào, có thể bạn sẽ được dẫn cập bến một trang chủ giả mạo y hệt trang chính thức của ngân hàng hay Facebook, thương cầu bạn đăng nhập. Thế là xong, tài khoản và mật khẩu của bạn đã rơi vào tay kẻ xấu. Hoặc tệ hơn, điện thoại hay máy tính của bạn có thể bị nhiễm mã độc.
Tiến hành sao để nhận diện tin nhắn lừa đảo?
Mình thường tự đặt ra vài câu hỏi mỗi khi nhận tin nhắn kiểu này:
- Người gửi là ai? Số điện thoại lạ hoắc, đầu số dài ngoằng, hoặc một email mà mình chưa từng đăng ký bao giờ.
- Giọng điệu thế nào? Có đang gây áp lực, đe dọa (“sẽ khóa hồ sơ trong 24h”), hoặc hứa hẹn phần thưởng hấp dẫn không?
- Địa chỉ trang có an toàn? Hãy ngắm kỹ URL. Thường nó sẽ không tương tự một chút so với tên miền chính thức, ví dụ: “confirm-facebook. com” thay vì “facebook. com”.
- Có lỗi chính tả không? Nhiều tin nhắn lừa đảo có lỗi chính tả hoặc ngữ pháp kỳ lạ.
Vậy, khi nhận được “link mới Xác minh”, tôi nên tiến hành gì?
Đừng vội! Hãy hít một tương đối thật sâu và tiến hành theo những bước đơn giản này, mình cũng toàn làm vậy thôi:
- Tuyệt đối không nhấp vào liên kết trong tin nhắn. Đây là nguyên tắc vàng.
- Không trả lời tin nhắn hoặc cuộc gọi từ số lạ đó.
- Tự mình truy cập ứng dụng/website chính thức. Nếu khắc khoải thông tin có thật, bạn hãy mở riêng phần mềm ngân hàng, Facebook, thú vị trang web mà tin nhắn nhắc cập bến (bằng cách gõ trực tiếp địa chỉ hoặc dùng app đã cài). Vào phần thông báo hoặc download tài khoản để kiểm tra.
- Xóa và báo cáo tin nhắn spam/lừa đảo. Hầu hết điện thoại đều có tính năng báo cáo spam.
Đáng lưu ý, mình nhớ có lần mẹ mình cũng suýt bấm vào một đường dẫn hệt như, may mà bà gọi điện hỏi mình trước. Thực sự là những đối tượng này nhắm vào cả những người ít kinh nghiệm trải nghiệm công nghệ nữa, đáng ghê tởm lắm!
Một số tình huống “liên kết xác minh” có thể là thật (thế tuy nhiên hiếm)
Thỉnh thoảng, các dịch vụ hợp pháp cũng gửi link xác minh, như khi bạn mở trang cá nhân tài khoản vừa cập nhật, không nhớ mật khẩu, lôi cuốn bật xác thực 2 lớp. Thế nhưng họ sẽ không bao giờ gửi link bất ngờ qua SMS mà không có lý do rõ ràng. Và quan trọng là bạn phải chủ động tổ chức hành động (na ná quý yêu thương cầu đặt lại mật khẩu) trước đó.
| Tin nhắn LỪA ĐẢO | Tin nhắn HỢP PHÁP |
| Gửi từ số điện thoại lạ, email không rõ nguồn gốc. | Gửi từ số điện thoại/email chính thức của dịch vụ (thường được lưu sẵn trong danh bạ của bạn). |
| Yêu cầu khẩn cấp, đe dọa hậu quả. | Thông báo rõ ràng, có thể nhắc bạn quay quay lại hành động bạn vừa làm (ví dụ: “Bạn vừa yêu cầu đặt lại mật khẩu”). |
| Liên kết dẫn đến trang web có tên miền khác biệt lạ, không phải trang chủ chính thức. | Liên kết dẫn đến đúng tên miền chính thức của dịch vụ (ví dụ: facebook. com, vcbdigibank. vn). |
Xây dựng thói quen mã hóa dữ liệu “lười biếng” tuy nhiên hiệu quả
Mình gọi là “lười biếng” vì mình không muốn ghi khắc ghi quá nhiều thứ gian nan. Chỉ cần vài thói quen khiêm tốn thôi:
- Bật xác thực 2 lớp (2FA) cho các trang cá nhân quan trọng. Cái này là lớp bảo vệ cực kỳ mạnh mẽ, dù kẻ có lấy được mật khẩu cũng phức tạp mà vào tài khoản.
- Dùng mật khẩu khác nhau cho các tài khoản. Mình biết là hóc búa nhớ, nhưng có thể dùng trình quản lý mật khẩu (như Bitwarden hay cái có sẵn trên trình duyệt) để giúp việc này.
- Cập nhật phần mềm thường xuyên. Những bản cập nhật này thường chứa các bản vá bảo mật quan trọng.
- Chia sẻ kiến thức với người thân, hết sức là bố mẹ, ông bà. Họ chính là đối tượng thuận lợi bị tổn quý yêu thương nhất.
Trời đã tạnh mưa rồi, tiếng xe cộ lại ồn ã trở lại. Hy vọng những dòng tâm sự lan man này của mình có thể giúp bạn bình tĩnh hơn lần sau khi thấy tin nhắn “đường dẫn mới Xác minh” thú vị bất kỳ điều gì như. Cẩn thận một chút, chậm lại một nhịp trước khi nhấp chuột, là chúng ta đã tự bảo vệ mình và người thân khỏi hết sức nhiều rủi ro rồi. Cuộc sống số tiện lợi thật đấy, tuy nhiên đôi khi nó cũng cần chút cảnh giác, na ná như ra đường ngắm trước nhìn sau vậy. Chúc bạn một ngày an toàn nhé!
